Walmart, Kroger và nhiều chuỗi cửa hàng thực phẩm Mỹ đã thu hồi hàng chục ngàn gói/hộp tôm nhập khẩu từ Indonesia trong tháng 8 vì bị nghi ngờ nhiễm phóng xạ. Indonesia là nước xuất khẩu tôm đứng thứ ba trên thế giới, sau Ấn Độ và Ecuador nhưng lại hơn Việt Nam. Một vài nhà phân tích người Việt đã đặt câu hỏi liệu đây có phải là cơ hội mới của ngành tôm Việt Nam
Thu hồi trên diện rộng
Tập đoàn AquaStar USA đã thu hồi 26.000 gói/hộp tôm đông lạnh bán tại đại siêu thị Walmart trên 28 bang trong hai tuần đầu tháng 8-2025. Tập đoạn cũng thu hồi 18.000 túi tôm lột vỏ và đã sơ chế bán tại chuỗi siêu thị Kroger trên 17 tiểu bang từ cuối tháng 7 đến giữa tháng 8.
Cùng lúc đó, H&N Group, một nhà phân phối hải sản bán buôn tại Vernon, California, đang thu hồi hơn 17.000 thùng tôm đông lạnh được bán cho các cửa hàng tạp hóa ở Bờ Đông, theo thông báo của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA). Đợt thu hồi này bắt đầu vào ngày 12-8.
Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ đã phát hiện khả năng nhiễm phóng xạ trong các container vận chuyển được chuyển tới các cảng Los Angeles, Houston, Miami và Savannah, Georgia. Họ đã báo với FDA và cơ quan này đã kiểm nghiệm các lô hàng và xác nhận sự hiện diện của chất đồng vị phóng xạ Cesium-137 chỉ trong một mẫu tôm tẩm bột đông lạnh
FDA nói nguy cơ của Cesium-137 “có vẻ nhỏ”, nhưng có thể gây ra “nguy cơ tiềm ẩn cho sức khỏe” nếu tiếp xúc ở mức độ thấp trong thời gian dài.
FDA đã xác định các lô tôm này là của công ty PT. Bahari Makmur Sejati (BMS Foods) của Indonesia. FDA đã đưa BMS Foods vào cảnh báo nhập khẩu mới nhằm ngăn chặn các sản phẩm từ công ty này vào Mỹ.
Ngoài trừ mẫu tôm tẩm bột đông lạnh, FDA nói không có lô tôm nào có kết quả xét nghiệm dương tính,. Tuy nhiên, việc thu hồi vẫn diễn ra vì các lô hàng khác có thể đã được sản xuất trong điều kiện cho phép sản phẩm bị ô nhiễm.
Cơ hội nào cho con tôm Việt Nam?
Đã có một vài KOL người Việt nói rằng sự cố này là lợi thế của ngành chế biến và xuất khẩu thủy hải sản Việt Nam. BMS Foods là 1 trong 4 công ty chế biến thủy hải sản hàng đầu của Indonesia, với kim ngạch 290 triệu đô la trong năm ngoái. Còn Indonesia là nước đứng thứ ba thế giới về thị phần tôm nhập khẩu vào Mỹ, với giá trị 1 tỉ đô trong năm 2024, xếp sau Ấn Độ 2,24 tỉ đô và Ecuador 1,28 tỉ đô. Việt Nam xếp hạng tư với hơn 691 triệu đô và có thế mạnh về các sản phẩm chế biến có giá trị cao hơn.
Trong khi đó, với mức thuế đối ứng 50% của Mỹ sẽ làm giảm sự cạnh trạnh của Ấn Độ trong các ngành hàng vốn là thế mạnh của Việt Nam, gồm dệt may, thủy sản và điện tử. Thuế của Việt Nam là 20%.
Lệnh cấm của Mỹ với BMS Foods có thể giúp ngành tôm Việt Nam có thêm đơn hàng, nhưng không nhất định là lớn lắm, và cũng không có nghĩa là tôm Việt Nam có lợi thế hơn hẳn – trừ các mặt hàng chế biến sâu. Lệnh cấm kéo dài và 1 trong 3 hay cả 3 công ty xuất khẩu tôm lớn của Indonesia bị ô nhiễm tương tự, thì tôm Việt Nam mới có lợi thế.
Nhưng đất nước hưởng lợi nhiều hơn vẫn là Ecuador bởi thuế chỉ chịu thuế 15% + thuế chống trợ cấp 3,78%. Hơn nữa đường hàng hải từ đất nước Nam Mỹ đến Bờ Đông (cảng Miami) chỉ 7-10 ngày, còn đến Bờ Tây (cảng Los Angeles) thì khoảng 15-18 ngày. Trong khi đó, từ cảng Cái Mép của Việt Nam đến Bờ Tây (cảng Los Angeles) cần 25-30 ngày, và Bờ Đông (cảng New York) cần từ 30-45 ngày.
Ricky Hồ / BSA Media
